Fren Arızası Teşhisi

Fren arızası teşhisi neden önemli?

Aynı belirti birden fazla arızadan kaynaklanabilir. Frende titreme diskten de gelebilir, ön takımdaki bir boşluktan da; araç bir tarafa çekiyorsa sorun kaliperde de olabilir, lastik basıncında da. Belirtiye bakıp doğrudan parça değiştirmek hem gereksiz masrafa yol açar hem de asıl sorunu yerinde bırakabilir.

Uzman Oto Tamir olarak Başakşehir'deki atölyemizde fren arızası teşhisini adım adım yaparız: önce şikâyeti dinler ve yol testiyle doğrularız, sonra tekerlekleri söküp ölçeriz, gerekiyorsa arıza tespit cihazıyla ABS ve fren sistemine ait hata kayıtlarını okuruz. Bulguları size gösterir, neyin neden değişmesi gerektiğini anlatırız. Aşağıda en sık karşılaştığımız fren şikâyetlerini ve olası nedenlerini derledik.

Servise gelmeden önce belirtiyi not etmeniz teşhisi hızlandırır: ses ya da titreme hangi hızda başlıyor, sadece frende mi yoksa sürekli mi var, motor soğukken mi sıcakken mi ortaya çıkıyor, panelde bir uyarı lambası yanıyor mu? Bu bilgiler yol testinde neye odaklanacağımızı belirler.

Fren sesi: gıcırtı, ötme ve sürtünme

Fren sesi en sık duyduğumuz şikâyettir ve sesin karakteri ipucu verir:

• İnce, tiz gıcırtı: Birçok balatadaki metal aşınma uyarıcısı diske değdiğinde bu sesi çıkarır. Balata değişim zamanının geldiğini haber verir.
• Kalın, metalik sürtünme: Balata tamamen bitmiş ve taşıyıcı sac diske sürtüyor olabilir. Bu durumda disk de hızla zarar görür ve fren gücü düşer.
• Hafif frenlemede ötme: Camlaşmış balata yüzeyi, eksik veya hasarlı ses önleyici şim ya da yuvada sıkışan balata buna neden olabilir.
• Sabahları kısa süreli sürtünme: Nemli havada disk yüzeyinde oluşan ince pas tabakası ilk birkaç frenlemede ses yapar ve genellikle kendiliğinden geçer.
• Tıkırtı veya vuruntu: Gevşek kaliper bağlantısı ya da yuvasında boşluk yapan balatayı gösterebilir.

Ses balataya işaret ediyorsa disk ve balata değişimi sayfamızda süreci ayrıntılı anlattık.

Frende titreme

Yüksek hızdan yavaşlarken direksiyonun veya pedalın titremesi genellikle ön disklerdeki kalınlık farkından kaynaklanır. Halk arasında “disk eğrilmesi” olarak bilinen bu durum çoğu zaman diskin yüzeyinde zamanla oluşan düzensizliktir; sıkışan kaliper, yanlış torkla sıkılmış bijonlar ve diskin aşırı ısınması bu süreci hızlandırır. Titreme pedalda hissediliyorsa arka diskler de şüphelidir.

Teşhiste diski birkaç noktadan ölçer ve yalpasını kontrol ederiz. Ancak frenle birlikte artan her titreme diskten kaynaklanmaz: aşınmış rotil, salıncak burçları veya rot başı boşluğu da frenleme sırasında titremeyi büyütebilir. Bu yüzden ön düzeni de kontrol ederiz; ilgili işlemler için ön takım tamiri sayfamıza bakabilirsiniz.

Pedal sorunu: yumuşak, sert veya dibe giden pedal

• Yumuşak, süngerimsi pedal: Genellikle hidrolik devrede hava ya da nem çekmiş hidrolik vardır. DOT 4 gibi glikol bazlı hidrolikler zamanla nem emer ve kaynama noktası düşer; ısınan frenlerde buhar oluşunca pedal yumuşar.
• Pedalın yavaşça dibe inmesi: Dış kaçak yoksa fren merkezinin iç keçelerinde sorun olabilir. Rezervuardaki seviye düşüyorsa kaliper, hortum veya bağlantılarda kaçak aranır.
• Sert, zor basılan pedal: Fren servosunun desteği azalmış olabilir; vakum hortumundaki kaçak veya servo arızası bu hisse yol açar.
• Pedalın uzun stroklu olması: Arka kampanalarda ayar bozukluğu ya da balata ile disk arasında fazla boşluk nedeniyle pedal daha uzun yol alabilir.

Pedal kaynaklı şikâyetlerin önemli bir kısmı fren hidroliği değişimi ve hava alma ile çözülür; ancak önce kaçak olmadığından emin olmak gerekir.

Fren çekmiyor veya fren sıkıyor

Fren çekmiyor şikâyeti, yani aracın beklenenden geç ve uzun mesafede durması, çoğunlukla şu nedenlerden kaynaklanır: sınıra kadar aşınmış balata ve disk, hidrolik veya yağ bulaşmış balata, camlaşmış balata yüzeyi, nem çekmiş hidrolik ya da fren servosunda destek kaybı. Uzun yokuş inişlerinden sonra frenin zayıflaması da aşırı ısınmanın işaretidir.

Fren sıkıyor şikâyetinde ise fren pedal bırakıldığında tam bırakmaz. Araç boşta zor yuvarlanır, bir tekerlek aşırı ısınır, yanık koku gelir ve yakıt tüketimi artabilir. En yaygın nedenler sıkışan kaliper pistonu veya kızağı, paslanıp takılan el freni halatı ya da mekanizması ve yuvasında sıkışan balatadır. Bu tür sorunları fren kaliperi bakımı ile gideririz.

Fren tek taraf tutuyor, araç bir yöne çekiyor

Fren yaparken aracın sağa veya sola çekmesi, iki taraftaki frenlerin farklı kuvvet uyguladığını gösterir. Olası nedenler şunlardır: bir taraftaki kaliperin sıkışması veya pistonunun geç hareket etmesi, hidrolik ya da yağ bulaşmış balata, iç kısımdan daralmış esnek fren hortumu, iki tarafta farklı özellikte balata kullanılması ya da tek taraf yapılmış bir değişim.

Ancak araç yalnızca frende değil düz giderken de kayıyorsa, sorun frenden çok lastik basıncı, ön düzen ayarı veya aşınmış ön takım parçalarıyla ilgili olabilir. Bu ayrımı yol testinde yaparız; gerekiyorsa rot balans ayarı kontrolü öneririz. Kesin bir teşhis için aracınızı İkitelli OSB'deki atölyemize getirebilir, gelmeden önce 0547 002 25 34 numarasından arayabilirsiniz. Tüm fren hizmetlerimiz oto fren tamiri sayfamızda.