Rot başı ve rot mili nedir?
Direksiyonu çevirdiğinizde hareket direksiyon kutusuna (kremayere) gelir. Kutunun iki ucundan çıkan rot milleri (iç rot) bu hareketi dışarı taşır. Rot millerinin ucuna vidalanan rot başları (dış rot) ise porya koluna bağlanarak tekeri çevirir.
Hem rot başı hem de rot milinin ucunda küresel bir mafsal bulunur. Bu mafsallar zamanla aşındığında direksiyon ile teker arasında boşluk oluşur. Rot başı değişimi, ön takım tamiri içinde direksiyon hissini en çok etkileyen işlerden biridir.
Rot başı neden aşınır?
Rot başı her direksiyon hareketinde ve yoldan gelen her darbede çalışır. İçindeki gres zamanla kurur. Toz körüğü yırtılırsa içeri su ve kum girer, mafsal hızla aşınır. Çukura sert girmek, kaldırıma çarpmak veya park ederken teker kırıkken kaldırıma dayamak da rot başını ve rot milini zorlar.
Rot milinin üzerindeki körük ise direksiyon kutusunu korur. Bu körük yırtılırsa yalnızca rot mili değil, direksiyon kutusunun içi de kirlenebilir. Bu yüzden rot körüklerinin sağlamlığı da kontrolün bir parçasıdır.
Rot başı mı, rot mili mi, ikisi birden mi?
Boşluğun nereden geldiği, araç kaldırılıp teker saat 3 ve 9 yönünden sallanarak anlaşılır. Bu sırada rot başına ve rot mili körüğünün üzerinden iç mafsala el sürülerek hangi noktanın oynadığı hissedilir.
- Yalnızca rot başı oynuyorsa rot başı tek başına değiştirilir.
- İç mafsalda boşluk varsa rot mili de değiştirilir; bu sırada rot körüğü de yenilenmelidir.
- Rot başı paslanıp milden ayrılmıyorsa veya rot mili eğilmişse ikisinin birlikte değişmesi gerekebilir.
Direksiyon boşluğunun her zaman rot başından gelmediğini de belirtmek gerekir. Boşluk direksiyon kutusundan, direksiyon mili mafsalından veya rotil ve salıncak gibi parçalardan da kaynaklanabilir. Doğru teşhis gereksiz parça değişimini önler.
Rot başı değişiminden sonra rot ayarı neden şart?
Rot başı rot miline vidalı bir parçadır ve tekerin toe açısı tam olarak bu vida boyunun ayarıyla belirlenir. Eski rot başı söküldüğünde yenisi ne kadar dikkatli takılırsa takılsın açı birebir aynı olmaz. Yeni parça ile eski parçanın boyu arasında da küçük farklar bulunabilir.
Bu nedenle rot başı veya rot mili değişiminden sonra rot ayarı yapılmalı veya yaptırılmalıdır. Ayar yapılmazsa araç yoldan çekebilir, direksiyon düz durmayabilir ve lastikler kısa sürede kenarlarından aşınır. Değişim sırasında eski ayarın korunması için sökümden önce tur sayısı veya ölçü alınır; ancak bu yöntem kesin ayarın yerini tutmaz.
Rot başı değişimi nasıl yapılır?
Rot başı değişimi doğru yapıldığında kısa süren bir iştir, ancak birkaç ayrıntı sonucu belirler. Önce tekerlek sökülür ve rot başının porya koluna bağlandığı somun çıkarılır. Rot başı pimi koniktir ve yıllar içinde yuvasına sıkıca oturmuştur; bu yüzden porya koluna zarar vermeden uygun bir ayırıcı ile çıkarılır.
Ardından rot başını rot miline sabitleyen kontra somun gevşetilir. Eski rot başı sökülmeden önce kaç tur döndüğü sayılır veya ölçüsü alınır. Yeni rot başı aynı tur sayısında takılır; bu sayede araç servisten rot ayarına kadar güvenli şekilde gidebilecek bir yaklaşık ayarda kalır. Kesin ayar ise rot ayarıyla yapılır.
- Rot mili de değişecekse direksiyon kutusu tarafındaki körük kelepçeleri açılır, eski mil sökülür ve yeni mil uygun şekilde sıkılır.
- Rot körüğü yeniyse kelepçeleri sağlam takılır; gevşek bir kelepçe kutuya su girmesine neden olur.
- Rot başı somunu, varsa kopilyası veya kilitli somunuyla emniyete alınır.
Son olarak teker takılır, araç yere indirilir ve direksiyonun iki yöne rahat döndüğü kontrol edilir.
Direksiyonda boşluk varsa ne yapmalı?
Direksiyon boşluğu, sürüş güvenliğini doğrudan etkileyen bir arızadır. Rot başı kırılırsa teker direksiyondan bağımsız kalır. Boşluk hissettiğinizde aracı uzun yola çıkarmadan kontrol ettirmeniz gerekir.
Frene basınca direksiyonda titreme varsa sorun rot başından çok fren diskiyle ilgili olabilir; bu durumda fren sistemi de kontrol edilir. Başakşehir, Küçükçekmece, Esenler ve çevresinden 7/24 ulaşabilirsiniz: 0547 002 25 34.
Belirtiler: ne zaman gelmelisiniz?
Direksiyonda boşluk
Direksiyon biraz çevrildiği hâlde araç tepki vermiyorsa rot başı veya rot mili boşluk yapmış olabilir.
Kasiste tıkırtı
Bozuk yolda önden gelen ince tıkırtı, boşluklu rot başının sık görülen belirtisidir.
Direksiyonda titreşim
Rot başındaki boşluk, yoldaki bozukluğu direksiyona titreşim olarak iletir.
Yoldan çekme
Rot başı boşluğu toe açısını değiştirdiği için araç bir yana çekebilir.
Lastik kenarında aşınma
Bozulan toe açısı, lastiğin kenarlarında tırtıklı ve düzensiz aşınmaya yol açar.
Serviste nasıl yapılır?
Belirti kontrolü
Direksiyon boşluğu ve tıkırtı test sürüşüyle doğrulanır.
Boşluk tespiti
Araç kaldırılır, teker sallanarak rot başı, rot mili ve direksiyon kutusu ayrı ayrı kontrol edilir.
Bilgilendirme
Değişecek parçalar, parça ve işçilik ücretiyle birlikte işe başlamadan söylenir.
Değişim
Eski rot başı ve gerekiyorsa rot mili ile körük sökülür, yenileri takılır ve somunlar uygun şekilde emniyete alınır.
Rot ayarı
Değişimden sonra rot ayarı yapılır veya yaptırılır; direksiyonun ortada durduğu sürüşle kontrol edilir.
Sıkça sorulan sorular
Rot başı bozuk araç kullanılır mı?
Kullanılmaması gerekir. Boşluk büyürse rot başı kırılabilir ve teker direksiyon kontrolünden çıkar.
Rot başı değişince rot ayarı gerekir mi?
Evet, şarttır. Rot başı doğrudan toe açısını belirlediği için değişimden sonra rot ayarı yapılmazsa araç çeker ve lastikler hızlı aşınır.
Rot başı ile rot mili arasındaki fark nedir?
Rot mili direksiyon kutusundan çıkan iç parçadır, rot başı ise rot milinin ucuna takılıp tekere bağlanan dış parçadır. İkisinde de mafsal bulunur ve ikisi de boşluk yapabilir.
Rot başı değişimi ne kadar tutar?
Ücret araca ve değişecek parçaya göre değişir. Teşhisten sonra parça ve işçilik ücreti işe başlamadan net söylenir.
Rot başı çift taraf mı değiştirilmeli?
Zorunlu değildir; yalnızca boşluk yapan taraf değiştirilebilir. Diğer tarafta da başlangıç boşluğu varsa ikisinin birlikte değiştirilmesi ve ardından tek bir rot ayarı yapılması daha mantıklıdır.
