Fren Hidroliği Değişimi

Fren hidroliği değişimi neden gerekir?

Fren hidroliği, pedala uyguladığınız kuvveti fren merkezinden tekerleklerdeki kaliperlere taşıyan sıvıdır. Sıvılar sıkıştırılamadığı için basınç neredeyse kayıpsız iletilir. Ancak hidrolik sonsuza kadar aynı özellikte kalmaz. Yaygın kullanılan DOT 3, DOT 4 ve DOT 5.1 hidrolikler glikol bazlıdır ve higroskopiktir; yani havadaki nemi zamanla emer. Rezervuar kapağı, hortumlar ve keçeler üzerinden sisteme çok yavaş da olsa nem girer.

Nem oranı arttıkça hidroliğin kaynama noktası düşer. Sert ve uzun frenlemelerde kaliperler çok ısınır; kaynama noktası düşmüş hidrolik bu ısıda buhar kabarcıkları oluşturabilir. Buhar, sıvının aksine sıkıştırılabilir olduğundan pedal birden yumuşar ve fren gücü azalır. Bunun yanında hidrolikteki nem, kaliper pistonları, fren merkezi ve ABS ünitesi gibi metal parçaların içten korozyona uğramasına da zemin hazırlar. Fren hidroliği değişimi bu iki riski de ortadan kaldıran basit ama önemli bir bakım işlemidir.

Fren hidroliği ne zaman değiştirilmeli?

Hidroliğin yaşlanması kilometreden çok zamana bağlıdır, çünkü araç dururken de nem çekmeye devam eder. Birçok üretici bu yüzden kilometreden bağımsız olarak genellikle iki yılda bir değişim önerir; bazı araçlarda bu süre farklı olabilir. Kesin aralık için aracınızın bakım kitapçığını esas alırız.

Süreden bağımsız olarak şu durumlarda da değişim gündeme gelir:

• Hidrolik test cihazında nem oranı yüksek çıktığında
• Sıvı belirgin şekilde kararmış veya bulanıklaşmışsa
• Kaliper, fren merkezi ya da hortum değişimi gibi hidrolik devreyi açan bir onarım yapıldığında
• Sisteme yanlış tip sıvı eklendiğinden şüphelenildiğinde

Hidroliği ayrı bir iş olarak yapabileceğimiz gibi, periyodik fren sistemi bakımı kapsamında da kontrol edebiliriz.

DOT 3, DOT 4, DOT 5 ve DOT 5.1 farkı

Fren hidrolikleri DOT standartlarıyla sınıflandırılır. Aralarındaki temel fark kaynama noktası ve kimyasal yapıdır:

• DOT 3: Glikol bazlıdır, kaynama noktası diğerlerine göre daha düşüktür. Bazı eski veya belirli modellerde kullanılır.
• DOT 4: Glikol bazlıdır ve günümüzde en yaygın kullanılan tiptir. DOT 3'e göre daha yüksek kaynama noktasına sahiptir, ancak o da zamanla nem çeker.
• DOT 5.1: Yine glikol bazlıdır, daha yüksek kaynama noktası sunar ve DOT 4 ile uyumludur.
• DOT 5: Silikon bazlıdır, glikol bazlı hidroliklerle karıştırılmaz. Genellikle özel uygulamalarda kullanılır ve ABS'li standart binek araçlar için uygun değildir.

Hangi sıvının kullanılacağı rezervuar kapağında veya kullanım kılavuzunda yazar. Biz de değişimde bu standarda uyarız; numarası benziyor diye farklı tip hidrolikleri karıştırmayız.

Değişim nasıl yapılır? Hava alma ve tahliye

Hidrolik değişimi yalnızca rezervuardaki sıvıyı tazelemek değildir. Eski sıvının büyük kısmı borularda, hortumlarda, kaliperlerde ve ABS ünitesinde bulunur. Bu yüzden değişimi her tekerlekteki hava alma nipelinden sırayla eski sıvıyı boşaltarak, temiz ve berrak hidrolik gelene kadar sürdürürüz. İşlem sırasında rezervuarın boşalmamasına dikkat ederiz; seviye çok düşerse sisteme hava girer.

Hava alma sırası araca göre değişebilir; genellikle fren merkezine en uzak tekerlekten başlanır. ABS ünitesine hava kaçtığından şüphelenilen bazı araçlarda üreticinin öngördüğü prosedürün izlenmesi gerekebilir. İşlem bitince seviyeyi doğru işarete getirir, nipellerde ve bağlantılarda kaçak olmadığını kontrol eder, pedal sertliğini ve aracın frenlemesini yolda test ederiz.

Fren hidroliğini kendiniz nasıl kontrol edebilirsiniz?

Fren hidroliğinin rezervuarı genellikle motor bölmesinde, sürücü tarafına yakın bir yerde bulunur ve üzerinde MIN ile MAX işaretleri vardır. Araç düz bir zemindeyken seviyenin bu iki işaret arasında olması gerekir. Kapağı açmadan önce çevresini silmek, sisteme kir ve nem girmesini önler; kapağı gereğinden uzun süre açık bırakmamak da önemlidir.

Rengine bakarak kabaca bir fikir edinebilirsiniz, ancak renk tek başına kesin bir ölçü değildir. Hidroliğin nem oranını anlamanın güvenilir yolu test cihazıyla ölçmektir. Kendi kontrolünüzde şunlara dikkat etmenizi öneririz:

• Seviye MIN işaretine yaklaşmışsa yalnızca üzerine eklemeyin; önce nedenini öğrenin.
• Rezervuarın kapağında yazan DOT standardı dışında bir sıvı eklemeyin.
• Hidrolik boyaya ve bazı yüzeylere zarar verebilir; dökülürse hemen bol suyla temizleyin.
• Açılmış ve uzun süre bekletilmiş hidrolik şişesi nem çekmiş olabilir; eski şişeleri kullanmayın.

Kontrolde emin olamadığınız bir durum varsa aracınızı atölyemize getirmeniz yeterlidir; seviyeyi, rengi ve nemi birlikte değerlendiririz.

Hidrolik eksiliyorsa: kaçak kontrolü

Balatalar aşındıkça kaliper pistonları dışarı doğru ilerler ve rezervuardaki seviye bir miktar düşer; bu normaldir. Ancak seviye kısa sürede belirgin şekilde azalıyorsa sistemde bir kaçak vardır ve sadece üzerine hidrolik eklemek sorunu çözmez. Kaçak genellikle kaliper piston keçesinden, esnek fren hortumlarından, boru bağlantılarından ya da fren merkezinden kaynaklanır.

Böyle bir durumda önce kaçağın yerini buluruz; kaliper kaynaklıysa fren kaliperi bakımı gerekir. Pedal derine gidiyor ve nedenini bilmiyorsanız fren arızası teşhisi için aracı getirmeniz en doğrusudur. Tüm fren hizmetlerimizi oto fren tamiri sayfamızda bulabilirsiniz.