Ön Takım Tamiri

Ön takım nedir, hangi parçalardan oluşur?

Ön takım, ön tekerleri gövdeye bağlayan, aracı yönlendiren ve yoldan gelen darbeleri karşılayan parçaların genel adıdır. Ön takım tamiri denince tek bir parça değil, birbirine bağlı çalışan bir sistem kastedilir. Bir parçadaki boşluk, zamanla yanındaki parçaların da daha hızlı yıpranmasına yol açar.

• Rotil: Salıncak ile aks taşıyıcısını (porya) birbirine bağlayan küresel mafsaldır. Tekerin hem dönmesine hem de yukarı aşağı hareket etmesine izin verir.
• Rot başı ve rot mili: Direksiyon kutusundan gelen hareketi tekerlere ileten bağlantılardır. Rot mili kutudan çıkar, ucundaki rot başı porya koluna bağlanır.
• Salıncak ve burçları: Alt kol olarak bilinen salıncak, tekeri gövdeye bağlar. Gövde tarafındaki kauçuk burçlar titreşimi sönümler ve zamanla çatlar.
• Z-rot (viraj demiri bağlantı çubuğu): Viraj demirini amortisöre veya salıncağa bağlar; virajda gövdenin yatmasını sınırlar.
• Aks ve aks körüğü: Önden çekişli araçlarda motor gücünü tekerlere ileten millerdir. Uçlarındaki homokinetik mafsallar, gresle dolu kauçuk körüklerle korunur.
• Amortisör bağlantıları: Amortisör üst takozu ve rulmanı, direksiyon dönerken amortisörün rahat çalışmasını sağlar.

Ön takım arızasının belirtileri

Ön takım parçaları genellikle bir anda değil, yavaş yavaş bozulur. Bu yüzden sürücü sesi ve hissi zamanla kanıksayabilir. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa aracın kontrol edilmesi gerekir:

• Kasiste ve bozuk yolda takırtı: En sık rastlanan şikâyettir. Salıncak burcu, z-rot ya da rotil boşluğu bu sesi çıkarır.
• Direksiyonda boşluk ve titreme: Rot başı veya rot mili aşındığında direksiyon gevşek hissettirir. Belirli hızlarda gelen titreme ise çoğunlukla balansla ilgilidir.
• Yoldan çekme: Araç düz yolda bir tarafa gidiyorsa ayar açıları bozulmuş olabilir. Lastik basıncı ve fren kaliperi sıkışması da aynı belirtiyi verebileceği için ayırt etmek gerekir.
• Lastiklerde düzensiz aşınma: İç veya dış omuzdan yeme, testere dişi şeklinde aşınma genellikle rot ayarının bozulduğunu gösterir.
• Dönüşte tıkırtı: Direksiyon tam kırılıyken gelen tıkırtı aks kafası aşınmasının tipik belirtisidir.

Ön takım parçaları neden aşınır?

Ön takım parçaları her tümsekte, her çukurda ve her direksiyon hareketinde yük taşır. İstanbul trafiğinde sık karşılaşılan hız kesiciler, yol çalışmaları ve kaldırıma sürtme bu yükü artırır. Rotil ve rot başlarının içindeki gres zamanla kurur; toz körüğü yırtılırsa içeri su ve toz girer ve mafsal hızla boşluk yapar. Kauçuk burçlar ise ısı, yağ ve yaşla sertleşip çatlar.

Bir parçanın bozulması diğerlerini de etkiler. Örneğin boşluklu bir salıncak burcu, rot ayarını sürekli değiştirir ve lastiklerin düzensiz aşınmasına yol açar. Yırtık bir aks körüğü fark edilmezse kısa sürede aks kafasının değişmesini gerektiren bir arızaya dönüşebilir. Bu yüzden belirtiler ortaya çıktığında erken müdahale hem güvenlik hem de masraf açısından avantaj sağlar.

Ön takım tamiri, fren ve debriyajla nasıl ilişkili?

Ön takım, fren ve debriyaj ayrı sistemler gibi görünse de sürüşte birlikte çalışır ve belirtileri birbirine karışabilir. Frene basınca direksiyonun titremesi çoğunlukla fren diskinin eğilmesinden kaynaklanır; ancak boşluklu bir rotil veya salıncak burcu da frenleme anında titreşimi artırabilir. Frenlemede aracın bir yana çekmesi ise hem ön takım ayarından hem de tek taraflı çalışan bir kaliperden olabilir. Bu tür durumlarda fren sistemi ile ön takım birlikte kontrol edilir.

Önden çekişli araçlarda debriyaj ve aks da birbirine yakındır. Kalkışta gelen vuruntu bazen aks iç mafsalından, bazen motor takozundan, bazen de debriyaj sisteminden kaynaklanır. Baskı balata değişimi sırasında aksların sökülmesi gerektiği için bu iş, aks körüklerini ve mafsallarını görmek için de iyi bir fırsattır.

Ön takım tamirinde sık yapılan hatalar

Ön takım şikâyetlerinde en çok karşılaşılan sorun, parçanın teşhis edilmeden değiştirilmesidir. Kasiste gelen bir ses için önce salıncak, sonra rotil, ardından amortisör değiştirilip sesin hâlâ sürmesi, hem zaman hem de masraf kaybıdır. Doğru yaklaşım, aracı kaldırıp her bağlantıyı tek tek kontrol ettikten sonra karar vermektir.

• Parça değişiminden sonra rot ayarını atlamak: Yeni rot başı veya salıncak takılıp ayar yapılmadığında araç çeker ve lastikler kısa sürede bozulur.
• Boşluk varken rot ayarı yaptırmak: Aşınmış parça yerinde dururken yapılan ayar kalıcı olmaz; önce parça yenilenmelidir.
• Yırtık körüğü önemsememek: Rotil, rot başı ve aks körükleri küçük parçalardır ama içlerindeki mafsalı korurlar. Erken değişen bir körük, büyük bir parçanın ömrünü uzatır.
• Bağlantıları araç havadayken son sıkmak: Kauçuk burçlar, araç kendi ağırlığıyla yerdeyken sıkılmazsa gerilim altında kalır ve erken yırtılır.
• Tek tarafa bakmak: Bir taraftaki parça aşındıysa aynı yaştaki diğer tarafın durumu da kontrol edilmelidir.

Bu hatalardan kaçınmak, ön takım işini bir kez yapıp uzun süre unutmanın en kısa yoludur.

Ön takım kontrolü serviste nasıl yapılır?

Uzman Oto Tamir'de ön takım kontrolü tahminle değil, adım adım yapılır. Önce sürücüden şikâyet dinlenir ve mümkünse kısa bir test sürüşüyle ses ve his doğrulanır. Ardından araç kaldırılır ve tekerler yükten kurtarılır.

• Teker saat 12 ve 6 yönünden tutulup sallanarak rotil ve rulman boşluğu kontrol edilir.
• Saat 3 ve 9 yönünden sallanarak rot başı ve rot mili boşluğu aranır.
• Salıncak burçları levye yardımıyla zorlanarak çatlak ve yer değiştirme incelenir.
• Aks körükleri yırtık ve gres sızıntısı açısından gözle kontrol edilir.
• Z-rot, amortisör ve üst takoz bağlantıları kontrol edilir.

Teşhisten sonra hangi parçanın değişmesi gerektiği, parça ve işçilik ücretiyle birlikte işe başlamadan önce açıkça söylenir. Rot başı, rot mili, rotil veya salıncak gibi ayarı etkileyen bir parça değiştiyse iş, rot ayarı yapılmadan tamamlanmış sayılmaz.

Ön takım hizmetlerimiz

Ön takım kümesindeki işleri ayrı sayfalarda ayrıntılı anlattık:

• Rot balans ayarı: Rot ayarı ile tekerlek balansı arasındaki fark ve ne zaman gerektikleri.
• Rotil ve salıncak değişimi: Kasiste takırtının en yaygın nedenleri ve burç değişimi.
• Rot başı değişimi: Direksiyon boşluğu, rot başı ve rot mili değişimi.
• Aks tamiri: Aks kafası, aks körüğü ve dönüşte tıkırtı.

Başakşehir, Küçükçekmece, Esenler, Bahçelievler, Esenyurt ve Arnavutköy başta olmak üzere İstanbul'un iki yakasından gelen araçlara 7/24 hizmet veriyoruz. Randevu ve bilgi için 0547 002 25 34 numarasını arayabilir ya da aynı numaradan WhatsApp ile yazabilirsiniz.